همانطور که میدانید این رشته جذاب برای ما ایرانی ها ریشه در گوشت و پوست و استخوان دارد و هرکجا صحبت از کشتی به میان می آید اساتید و قهرمانان بزرگ ما در سطح جهانی میدرخشند ،به صورتی کع اگر قرار باشد در میان تمام ورزشها به سراغ ریشهدارترین و اصیلترینشان برویم، بدون شک یکی از نخستین نامهایی است که بر زبان جاری میشود.
که میتوان گفت فقط یک مبارزهی تن به تن نیست؛ قصهای است از هزاران سال پیش که در میدانهای خاکی روستاها و در تالارهای باشکوه پادشاهان روایت شده. به قول فردوسی بزرگ: «هنر نزد ایرانیان است و بس»؛ و چه هنری گویاتر از کشتی که هم جسم را صیقل میدهد و هم روح را جلا؟
شاید بپرسید، در عصر تکنولوژی و هوش مصنوعی، چرا باید هنوز از کشتی حرف زد؟ پاسخ ساده است: چون کشتی میراثی است که فراتر از زمان و مکان، انسان را به ریشههای خود پیوند میزند. به جرعت میتوان گفت ریشه در نسل ما از دیر باز تا العان میباشد.
ریشههای تاریخی ؛ از گود زورخانه تا المپیک
اگر سری به کتب تاریخ بزنید، رد پای کشتی را در نقوش تخت جمشید، داستانهای شاهنامه و حتی در الواح سومری مشاهده میکنید که همانطور که گفته شد ریشه در نسل ما دارد ،ریشه بزرگ ما روایت گر تاریخ و تمدن ما در جهان است.
کشتی ایرانی که در زورخانهها آغاز شده است، نه فقط ورزش که آیینی معنوی بوده است راه و رسم پهلوانان خوش نام کشور است. پهلوانان برای ورود به گود زورخانه سرشان را خم میکردند؛ نمادی از فروتنی،احترام،….است. این فروتنی همان چیزی است که امروز هم در مسابقات جهانی کشتی، وقتی دو حریف قبل از آغاز مبارزه به هم دست میدهند، دیده میشود.
جالب است بدانید که در نخستین المپیکهای باستانی هم کشتی جزو رشتههای اصلی بوده؛ رشتهای که امپراتوران یونان و پهلوانان ایران بر سر آن رقابت داشتند. شما فکر میکنید، اگر رستم و هرکول در یک میدان کشتی میگرفتند، چه کسی پیروز میشد؟سوال عجیبی است اما کمی تفکر لازم است.
به این رشته به عنوان دانشگاه زندگی بنگریم!!
برخلاف تصور عمومی، کشتی تنها زور بازو نیست. این ورزش مدرسهای است برای صبر، استقامت و هوش. کسی که روی تشک میرود، باید علاوه بر توان جسمی، ذهنی آرام و تاکتیکی هوشمند داشته باشد. من شخصاً روزی در یکی از باشگاههای تهران شاهد بودم نوجوانی که به ظاهر جثهی ضعیفی داشت، با استفاده از تکنیکهای ظریف توانست حریف قویترش را به خاک بزند. همان روز فهمیدم که این رشته ورزش یعنی «عقل بر عضله غلبه میکند.» به قول سعدی: «توانا بود هر که دانا بود.» اینجا دانایی همان تکنیک و تفکر است.
نقش کشتی در سیاست و هویت ملی
شاید تعجب کنید، اما تنها در میدان ورزش اثرگذار نبوده است؛ بلکه گاهی در میدان سیاست هم نقش داشته. بارها پیش آمده که پیروزی یک کشتیگیر ایرانی در مسابقات جهانی، موجی از غرور ملی را برانگیخته و حتی در روابط دیپلماتیک تأثیر گذاشته است. برای مثال، در دهههای گذشته دیدار تیم ملی ایران با آمریکا، بیش از یک مسابقه ورزشی بود؛ فرصتی بود برای شکستن یخ روابط سیاسی. جالب است بدانید که بسیاری از رسانههای غربی، این رشته ورزشی را «پل ارتباطی ایران با جهان» نامیدند. شما چه فکر میکنید؟ آیا ورزش میتواند جایگزین زبان سیاست شود؟
علم و کشتی؛ وقتی فیزیولوژی با پهلوانی گره میخورد
در عصر حاضر نمیتوان درباره ورزش صحبت کرد و از علم غافل شد. امروزه تمرینات با علم بیومکانیک، تغذیهی ورزشی و روانشناسی ورزشی همراه شده است. متخصصان معتقدند که یک کشتیگیر برای رسیدن به اوج، باید بدنش را مثل یک ماشین دقیق تنظیم کند: خواب، غذا، تمرین و حتی مدیریت استرس. من یک بار مقالهای در مجلهای علمی خواندم که کشتی را بهترین ورزش برای هماهنگی عصب و عضله معرفی کرده بود. به زبان ساده یعنی کشتی ذهن و بدن را همزمان به کار میگیرد. شما هم قبول دارید که هیچ لذتی بالاتر از هماهنگی کامل بدن و ذهن نیست؟
کشتی و طنز زندگی
شاید فکر کنید کشتی ورزش جدی و خشنی است، اما شوخیهای جالبی هم در آن وجود دارد. یکی از مربیانم همیشه میگفت: «کشتی مثل زندگی زناشویی است، اگر لحظهای حواست پرت شود، به خاک میافتی!» یا دیگری میگفت: «کشتیگیر واقعی کسی است که بتواند سر میز شام از دست قاشقِ داغ هم فرار کند!» این طنزها نشان میدهد که کشتی فقط عرق ریختن و مبارزه نیست، بلکه راهی است برای خندیدن به مشکلات. شما آخرین بار کی با ورزش خودتان خندیدید؟
کشتی در فرهنگ عامه و ادبیات
در ادبیات فارسی، بارها به کشتی اشاره شده است. از بیتهای شاهنامه تا حکایات عامیانه، کشتی استعارهای بوده برای جدال زندگی. حتی در ضربالمثلها هم رد پای کشتی دیده میشود: «کشتیگیر میدان دید، خسته ولی ایستاده.» یا «هر که کشتی گرفت، زمین هم دید.» این جملات نه فقط درباره ورزش، که درباره فلسفه زندگیاند. زندگی هم مثل کشتی است؛ باید گاهی زمین خورد تا ارزش ایستادن را فهمید. شما موافقید که شکست مقدمه پیروزی است؟
کشتی در دنیای امروز؛ رسانهها و شبکههای اجتماعی
امروز دیگر کشتی فقط در میدان نیست؛ در اینستاگرام، یوتیوب و حتی تیکتاک هم حضور دارد. فیلمهای کوتاه از فنون جدید، شوخیهای کشتیگیران و لحظههای حماسی، میلیونها بازدید دارند. این موضوع باعث شده نسل جوان دوباره به این ورزش علاقهمند شود. من شخصاً چند بار دیدهام نوجوانانی که فقط با دیدن یک ویدیو در فضای مجازی، تصمیم گرفتهاند وارد باشگاه شوند. شما چطور؟ آیا محتوای ورزشی در فضای آنلاین توانسته شما را هم ترغیب کند؟
جمعبندی؛ چرا کشتی هنوز مهم است؟
در پایان باید گفت که این فعالیت فقط یک ورزش نیست؛ ترکیبی است از تاریخ، فرهنگ، علم، سیاست و حتی طنز. کشتی یاد میدهد که زمین خوردن پایان کار نیست، بلکه شروعی دوباره است. به قول یک کشتیگیر قدیمی: «روی تشک همه برابرند، شاه باشی یا گدا.» این برابری همان چیزی است که کشتی را به ورزشی جهانی و محبوب بدل کرده است. پس اگر تا امروز به فکر تجربه نیفتادهاید، شاید وقتش رسیده که یکبار هم شما پا روی تشک بگذارید. مطمئن باشید، اولین بار که عرق روی صورتتان جاری شود و ضربان قلبتان با فریاد تماشاگران یکی شود، خواهید فهمید که چرا ورزشی برای تمام عمر است.
برای آشنایی بیشتر با سایر ورزشها و مقالات جذاب دیگر، پیشنهاد میکنم سری به مقالات هنرهای رزمی و دفاع شخصی بزنید. باور کنید مطالعه این مطالب هم به اندازهی یک تمرین پرهیجان خواهد بود. و فراموش نکنید؛ این مقاله را با دوستانتان به اشتراک بگذارید، شاید آنها هم پهلوان فردا باشند.